Darganfod Solfach: Y pentref harbwr llawn swyn yr arfordir

Mae'r pentref wedi'i rannu'n ddwy ran: Solfach Isaf, ardal o gwmpas yr harbwr cysgodol, a Solfach Uchaf, ardal ar ben y bryn gyda golygfeydd panoramig ar draws Bae Sain Ffraid.

Mae Solfach yn bentref mewn dyffryn coediog â llethrau serth, a naddwyd yn ystod yr Oes Iâ ddiwethaf, a greodd 'ria' clasurol – cilfach arfordirol wedi'i gorlifo sydd bellach yn ffurfio harbwr naturiol gyda’r prydferthaf yng Nghymru. Gyda'i fythynnod lliwgar, clogwyni dramatig, a chymuned fywiog, mae Solfach yn gwahodd ymwelwyr i gamu i mewn i dirwedd a luniwyd gan amser a’r llanw.

Mae'r ddaearyddiaeth ddramatig hon wedi hen ddiffinio hunaniaeth Solfach. Yn y 18fed a'r 19eg ganrif, roedd yn borthladd llewyrchus, yn masnachu calch, glo a nwyddau ar draws Sianel Bryste. Mae atgofion o'r gorffennol diwydiannol hwn yn parhau heddiw yn yr odynau calch ar ymyl yr harbwr – sydd bellach wedi'u gwarchod fel strwythurau rhestredig Gradd II.

Mae'r harbwr ei hun yn dal i fod yn galon bywyd y pentref. Ar lanw isel, mae cychod yn gorffwys ar fflatiau mwd euraidd; ar lanw uchel, mae'n fan perffaith ar gyfer pysgota crancod, caiacio, neu fwynhau brechdan crancod neu hufen iâ wrth i chi wylio'r llanw'n dod i mewn.

Teithiau cerdded ysblennydd a thraethau cudd

I gerddwyr ac i’r sawl sy'n dwlu ar natur, mae Solfach yn bleser pur. Mae llwybr arfordir Sir Benfro yn mynd yn uniongyrchol drwy'r pentref, gan gynnig golygfeydd godidog o'r môr a mynediad i sawl cilfach a phenrhyn cyfagos. Un ffefryn lleol yw'r daith gerdded fer i bentir Gribin, crib greigiog sy'n cynnig golygfeydd godidog o'r harbwr a'r arfordir. Ychydig y tu hwnt mae Traeth Gwadn, cilfach ddiarffordd, heddychlon sy'n ddelfrydol ar gyfer padlo, picnic, neu i fyfyrio'n dawel.

Gall y rhai sy’n dwlu ar fywyd gwyllt weld adar môr yn nythu ar glogwyni, morloi yn y bae, a hyd yn oed dolffiniaid oddi ar y lan – i gyd yn rhan o’r hyn sy’n gwneud Solfach yn amgylchedd naturiol mor gyfoethog.

Creadigrwydd a diwylliant

Efallai bod Solfach yn fach, ond mae'n llawn egni creadigol. Mae'r pentref yn gartref i sawl oriel gelf, siopau annibynnol, a stiwdios crefftwyr, ac mae nifer ohonynt yn arddangos gwaith artistiaid a chrefftwyr lleol. O baentiadau golygfeydd môr a cherameg wedi'i wneud â llaw i emwaith a thecstilau unigryw, mae Solfach yn cynnig gwledd i'r rhai sy'n gwerthfawrogi'r celfyddydau.

Ymhlith yr uchafbwyntiau mae Oriel Fach, oriel fach swynol sy'n cynnwys amrywiaeth o baentiadau, gan gynnwys tirweddau a golygfeydd môr olew ar gynfas – perffaith i’ch atgoffa o'ch ymweliad.

Mae Seaforth yn siop hyfryd o bob math o ddeunydd i’r cartref lle gallwch bori’r casgliad a ddewiswyd yn feddylgar o decstilau, darnau mewnol, anrhegion, gemwaith ac addurniadau wedi'u hysbrydoli gan yr arfordir.

Wrth i chi grwydro drwy'r pentref, fe gewch groeso cynnes gan siopwyr lleol, nifer ohonynt â gwreiddiau dwfn yn yr ardal ac angerdd dros rannu ei straeon a'i thraddodiadau. Mae'r ymdeimlad cryf hwn o gymuned yn ychwanegu at swyn diwylliannol unigryw y pentref.

Treftadaeth artisan: Melin Wlân Solfach

Ychydig y tu allan i'r pentref, mae Melin Wlân Solfach yn cynnig cipolwg ar grefftwaith traddodiadol Cymru. Wedi'i sefydlu ym 1907 ac yn dal i weithio heddiw, dyma'r felin wlân hynaf sydd wedi parhau yn felin waith yn Sir Benfro. Gan ddefnyddio gwŷdd traddodiadol, mae'r felin yn cynhyrchu rygiau a charpedi hir gwehyddu gwastad o batrymau hardd, ac mae rhai ohonynt yn addurno preswylfeydd brenhinol megis cartref y Brenin Siarl a'r Frenhines Camilla yng Nghymru.

Gall ymwelwyr archwilio'r felin, gwylio'r broses wehyddu, pori yn y siop, a mwynhau’r caffi tawel ar lan yr afon yng nghanol byd natur.

Dwy ŵyl sy'n dathlu cymuned

Mae Solfach yn gwybod sut i ddod â phobl at ei gilydd. Bob haf, mae'r pentref yn cynnal dwy ŵyl boblogaidd:

Gŵyl Edge: Dathliad o gerddoriaeth, celf, syniadau a hwyl i'r teulu, mae Gŵyl Edge yn cynnwys perfformiadau byw, gweithdai, stondinau bwyd, sgyrsiau a mwy – i gyd gyda ffocws ar gynaliadwyedd, creadigrwydd a diwylliant lleol.

Gŵyl Unearthed: yn cael ei chynnal ychydig filltiroedd o Solfach, mae Unearthed yn ddathliad unigryw o ymwybyddiaeth, cymuned a chysylltiad. Gallwch ddisgwyl ioga, cerddoriaeth y byd, gweithdai symudiad, a lles cyfannol mewn lleoliad cyfeillgar, sy'n canolbwyntio ar y teulu.

Danteithion o bob math

O ran bwyd, mae Solfach yn rhagori. Ymhlith y lleoedd y mae'n rhaid ymweld â hwy, mae Hats & Barrels sy’n dafarn bistro fodern yng nghanol y pentref. Maent yn gweini bwydlen ddeniadol o fwydydd tymhorol Cymreig, gan gynnwys bwyd môr ffres megis cimwch, cranc a macrell, ochr yn ochr â ffefrynnau a chwrw wedi'i fragu'n lleol. Dyma'r lle perffaith i ymlacio ar ôl taith gerdded ar yr arfordir a mwynhau awyrgylch y pentref.

Dewis gwych arall yw Tafarn y Cambrian, gastro-dafarn hamddenol sy'n cynnig bwydlen sy'n cyfuno bwydydd chwaethus ac awyrgylch cynnes a chroesawgar. O gig a bwyd môr o ffynonellau lleol i fwydydd llysieuol dyfeisgar, mae Tafarn y Cambrian yn ddelfrydol ar gyfer cinio rhamantus neu achlysur arbennig.

Os ydych yn chwilio am fwy o opsiynau bwyd môr, ewch i Bay View Stores a'u cwt crancod am frechdan crancod blasus, neu galwch heibio i Mrs Will The Fish, lle gallwch fynd â rhai o'r platiau bwyd môr gorau a gewch yn y gorllewin!

Llety cysurus

P'un a ydych yn cynllunio gwyliau teuluol neu encil heddychlon, mae Solfach yn cynnig amrywiaeth o lety croesawgar.

Ychydig y tu allan i'r pentref, mae Bythynnod Tŷ Hendre mewn lleoliad cefn gwlad tawel, gyda bythynnod carreg wedi'u hadfer yn hyfryd sy'n cynnwys pwll cynnes dan do, twb poeth, caban barbeciw, a maes chwarae - yn ddelfrydol ar gyfer teuluoedd a grwpiau.

I'r rhai sy'n well ganddynt aros yn y pentref, mae Rivendell yn cynnig bwthyn hunanarlwyo deniadol dim ond taith gerdded o'r stryd fawr. Gyda'i du mewn clyd a'i ardd breifat, mae Rivendell yn berffaith ar gyfer cyplau neu deuluoedd bach sy'n awyddus i ymgolli ym mywyd pentref unigryw Solfach.

Os ydych yn grŵp mwy o faint, edrychwch ar Fythynnod Gwyliau Solfach. Yn cynnig pedwar bwthyn hunanarlwyo moethus yn Solfach, gyda lle i rhwng 8-10 o bobl gysgu ym mhob un, mae gan bob bwthyn dwb poeth preifat, lle parcio, mae'n gyfeillgar i gŵn ac mae ond yn daith gerdded fer o bopeth sydd gan Solfach i'w gynnig!

Dewch i ddarganfod Solfach

O'i dirwedd wedi'i naddu gan Oes yr Iâ i'w harbwr lliwgar, sîn gelfyddydau lewyrchus, a'r ysbryd cymunedol cynnes, mae Solfach yn cynnig y cyfuniad perffaith o dreftadaeth, natur a chreadigrwydd. P'un a ydych yn cerdded llwybr yr arfordir, yn pori orielau, yn mwynhau gŵyl, neu'n hoff o fwyta bwyd lleol ffres, fe welwch nad dim ond lle i ymweld ag ef yw Solfach - mae'n lle i ddychwelyd iddo, dro ar ôl tro.