Burton, Llangwm a Hook

Mae pentref Hook 1½ milltir i’r gogledd o Langwm.

Mae Burton, Llangwm a Hook i gyd ar lwybr gwasanaeth bws Sir Benfro, 308, sy’n eu cysylltu â gorsaf fysiau Hwlffwrdd.

Hyd 1982, roedd yr HMS Warrior wedi’i hangori yn yr afon gyferbyn â Burton. Câi ei defnyddio fel pontŵn ar gyfer depo tanwydd y llynges a arferai fod ar y lan gyferbyn. Aethpwyd â hi o Burton i Hartlepool er mwyn ei hadnewyddu a’i hadfer i sut y byddai wedi edrych pan oedd yn un o brif longau’r Llynges. Mae’n awr yn harbwr Portsmouth. Mae lluniau o’r Warrior yn nhafarn y Jolly Sailor.

Sefydlwyd Llangwm gan y Normaniaid wedi iddynt oresgyn de Sir Benfro. Daethont â mewnfudwyr digartref o Fflandrys a’u rhoi i fyw rhyngddyn nhw a’r Cymry yn y gogledd!

Yn ôl yr hanes, roedd Llychlynwyr a dreuliau’r gaeaf ar ddyfrffordd Aberdaugleddau wedi ymgartrefu yma cyn hynny.

Roedd y diwydiant glo yn brysur yn Hook ar un adeg gan fod dwsinau o byllau glo bychain yn cloddio am lo caled. Caeodd y pwll glo olaf ym 1959 a does fawr ddim ohonynt ar ôl.